Rijmen: eindrijm, beginrijm, halfrijm, volrijm en rijkrijm

In gedichten, liedjes en zelfs spreekwoorden komt soms rijm voor. Rijmen betekent herhaling van klanken. Als we het over rijmen hebben bedoelen we meestal eindrijm, zoals bijvoorbeeld in sinterklaasgedichten van toepassing is, maar er zijn ook andere soorten rijm.

Behalve eindrijm bestaat er ook beginrijm, halfrijm, volrijm en rijkrijm. Het verschil tussen deze soorten rijm ligt de plaats waar de herhaling van klanken voor komt. Bij eindrijm zit deze herhaling op het eind, en bij beginrijm aan het begin.

Beginrijm

Beginrijm is als het rijm aan het begin van de versregel staat. Is dit voor dezelfde klank, dan is het ‘voorrijm’. Als alleen de eerste letters van verschillende woorden hetzelfde klinken dan noem je dat alliteratie. Alliteratie wordt ook wel stafrijm of Germaans rijm genoemd. Een voorbeeld van alliteratie: Wij weten wat we willen!

Halfrijm

Bij halfrijm rijmen óf de klinkers (assonantie of klinkerrijm), óf de medeklinkers (acconsone-rend rijm).

  • Klinkerrijm: rode boten
  • Acconsone-rend rijm: rust en kist, barstende bommen, groene begroeiing

Volrijm

Bij volrijm eindigen de rijmende woorden, inclusief de laatste beklemtoonde klinker hetzelfde. Deze vorm wordt in sinterklaasgedichten veel gebruikt: Sint zat te denken wat hij Barbara moest schenken.

Rijkrijm of gelijkrijm

Bij rijkrijm wordt een bepaald woord steeds herhaald. Dit kan exact hetzelfde woord zijn, maar ook twee verschillende woorden die precies hetzelfde klinken. Bijvoorbeeld licht en ligt.

Eindrijm

Einrrijm is bij de meeste mesnen de bekendste soort zijn. Eindrijm kan opgedeeld worden in mannelijk, vrouwelijk en glijdend eindrijm.

  • Bij mannelijk eindrijm volgt op de laatste beklemtoonde lettergreep volgt geen andere meer: laat en maat.
  • Bij vrouwelijk eindrijm volgt na de laatste beklemtoonde lettergreep nog een onbeklemtoonde: kraaien en zaaien
  • Bij glijdend eindrijm volgen er na de beklemtoonde lettergreep nog twee onbeklemtoonde lettergrepen: vervellen en bestellen.

Eindrijm kan worden weergegeven in rijmschema’s. Je geeft dan de rijmende woorden aan het eind van een zin dezelfde letter.

  • Slagrijm: a a a a b b b b
  • Gekruist rijm: a b a b
  • Gepaard rijm: a a b b c c (deze vorm vind je meestal bij sinterklaasgedichten)
  • Omarmend rijm: a b b a
  • Gebroken rijm: a b c b of a b a c
  • Verspringend rijm: a b c a b c
Share Button

Wellicht ook interessant:

2 Reacties

  1. lennie

    Even een paar opmerkingen zodat je deze tekst misschien kan verbeteren en scholieren de juiste info kunnen vinden, want het is wel een handig overzicht dat je gemaakt hebt.
    Beginrijm is als het rijm aan het begin van de versregel staat. Is dit voor dezelfde klank, dan is het ‘voorrijm’. Als enkel de eerste letters van verschillende woorden (eender waar in de regels) hetzelfde klinken, heb je alliteratie (zie hieronder voor voorbeeld en ook jouw voorbeeld bij beginrijm).
    De juiste naam voor rijkrijm zou eigenlijk ‘gelijk rijm’ moeten zijn.
    Bij halfrijm is het zo dat je ofwel rijmende klinkers hebt (assonantie) zoals in ‘rode boten’ of rijmende medeklinkers in het woord hebt (alliteratie) zoals ‘barstende bommen, groene begroeiing’.

    Hopelijk ben je er wat mee!
    L. Van de Poel
    Leerkracht Nederlands in België

    Reageren
    1. Barbara Busquet (Auteur bericht)

      Heel erg bedankt, hier heb ik wat aan!

      Reageren

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *